KE-R homeKościół Ewangelicko-Reformowany w RP

 

Ewangelicy reformowani tworzą w naszym kraju niewielką grupę chrześcijan, z którymi przeciętny obywatel, zwykle rzymski katolik, spotyka się raczej przypadkowo. Z tego powodu autorowi artykułu wydało się rzeczą konieczną przedstawić niektóre zasady naszej wiary w porównaniu z odpowiednimi zasadami obowiązującymi w Kościele rzymskokatolickim.

Jedynie Pismo Święte

     W Kościele chrześcijańskim panuje powszechne przekonanie, że Pismo Święte zawiera niezawodną prawdę o zbawieniu człowieka. Cała Reformacja jako naczelną zasadę wysunęła hasło: sola scriptura – tylko Pismo Święte. Wywodzący się z Reformacji szwajcarskiej (helweckiej, zwingliańsko-kalwińskiej) Kościół Ewangelicko-Reformowany przyjął tę zasadę w całej rozciągłości. Biblia jest najwyższym autorytetem w sprawach wiary i źródłem zbawczej prawdy. Pismo Święte jest natchnione przez Boga (II Tym. 3:16). Z tego właśnie powodu powrócono do pełnego, biblijnego tekstu Dekalogu, który został przez katechizm katolicki okrojony, poszczególne zdania skrócone, przykazanie drugie wyeliminowane, a czwarte – jako trzecie – zmienione: dzień święty zamiast dnia odpoczynku. Trzeba tu na marginesie dodać, że katechizm Lutra, obowiązujący do dzisiaj, zachowuje Dekalog w takiej formie jak Kościół katolicki.
     Treść drugiego przykazania, według tekstu biblijnego, brzmi: Nie czyń sobie obrazu rytego ani żadnego podobieństwa rzeczy tych, które są na niebie w górze, na ziemi nisko i w wodach pod ziemią; nie będziesz się im kłaniał ani im służył, bom ja Pan, Bóg twój, Bóg zawistny w miłości, nawiedzający nieprawości ojców na synach w trzecim i czwartym pokoleniu tych, którzy mnie nienawidzą, a czyniący miłosierdzie nad tysiącami tych, którzy mnie miłują i strzegą przykazania mego. Brak drugiego przykazania został wyrównany przez podzielenie dziesiątego na dwa: a) nie pożądaj żony bliźniego swego i b) nie pożądaj żadnej rzeczy jego.
     Jezus stwierdził, że Pismo Święte daje o Nim świadectwo, kto więc chce Go poznać, musi je badać (Jn 5:39). Apostoł Paweł kategorycznie domagał się: Zaklinam was na Pana, aby ten list był odczytany wszystkim braciom (I Tes. 5:39), a uczniów w Efezie wzywał, aby wzięli przyłbicę zbawienia i miecz Ducha, którym jest Słowo Boże (Ef. 6:17). Starotestamentowy prorok, Izajasz, apelował do swoich współziomków: Szukajcie w księgach Pańskich, a czytajcie (Iz. 34:16). Ewangelista Jan pod koniec swej Ewangelii stwierdza, że napisał tę księgę, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem, Synem Boga, i abyście wierząc, mieli żywot w imieniu Jego (Jn 20:31).
     Z tych założeń płynie postulat Kościoła reformowanego, żeby wszyscy wierzący czytali Pismo Święte codziennie i systematycznie. Ten postulat, wysunięty przez Reformację, prowadził do ważnych praktycznych następstw. Dla zaznajomienia się z treścią Biblii trzeba było posiąść sztukę czytania, co musiało spowodować zakładanie szkół zborowych, te zaś z kolei stały się źródłem oświaty nie tylko dla członków zborów, ale i dla dalszego otoczenia. Sławne w XVI w. protestanckie szkoły: w Złotoryi, Rakowie, Pińczowie i gdzie indziej – są tego wymownym przykładem.
     Protestantyzm nie zna poza Pismem Świętym żadnego autorytetu nauczającego. Biblia jest objawieniem Bożym dla ludzi wszystkich czasów. Kto czyta Słowo Boże z modlitwą, szukając w nim duchowego umocnienia i zbudowania, zawsze znajdzie to, co mu potrzebne do zbawienia. Trudniejsze miejsca w Piśmie Świętym wymagają do ich zrozumienia znajomości tła historycznego, języków biblijnych (hebrajskiego i greckiego) oraz pewnego przygotowania teologicznego. Odpowiednio wykształceni duchowni, kaznodzieje, duszpasterze i teolodzy są w Kościele reformowanym powołani do objaśniania Pisma Świętego jako ministri verbi divini – słudzy Słowa Bożego. Pismo Święte jest uważane za normę wiary i życia chrześcijanina. Wszystkie inne teksty – a także wszystko, co wchodzi w zakres pojęcia „tradycja”, a więc niekanoniczne części Starego Testamentu, postanowienia Kościoła, konfesje, katechizmy – ma znaczenie wtórne, może być komentarzem, ale nigdy normą. Uznawane jest jedynie o tyle, o ile nie jest sprzeczne z treścią kanonu.


Kościół

     Całe chrześcijaństwo na ogół zgodnie wyznaje zasadę extra ecclesiam nulla salus – nie ma zbawienia poza Kościołem. Problem jednak polega na tym, co należy rozumieć pod pojęciem Kościoła, bo z tego niejednokrotnie wynika nietolerancyjna postawa wobec ludzi inaczej wierzących. W uszach wielu chrześcijan przytoczona zasada brzmi nieprzyjemnie, a nawet groźnie, gdyż przypomina okresy prześladowań w jej imię prowadzonych.
     Pomimo głębokich zmian, jakie zaszły w rzymskim katolicyzmie po II Soborze Watykańskim i pod wpływem ruchu ekumenicznego, niekatolikom trudno zapomnieć o roszczeniach Rzymu do tytułu jedynozbawczości i do odrzucania wszystkich form chrześcijaństwa, które nie są poddane władzy papieża. Doktryna katolicka uczy, że Kościół jest społecznością wszystkich ochrzczonych pod przewodnictwem rzymskiego biskupa (papieża), następcy Piotra, księcia apostołów, widzialnego zastępcy (wikariusza) Chrystusa na ziemi. Papież w łączności z biskupami, gdy wypowiada się ex cathedra (co prawda, nie bardzo wiadomo, kiedy się to dzieje), jest w sprawach wiary i moralności nieomylny. Kościół rzymskokatolicki i Kościół Jezusa Chrystusa – to jedno i to samo. Coraz częściej słyszy się jednak dzisiaj wśród katolickich teologów głosy, że nie można utożsamiać Kościoła rzymskiego z Królestwem Bożym na ziemi, co wynika ze sformułowań ostatniego Soboru. Mimo to, myśl o wyłączności jest silnie zakorzeniona w mentalności katolickiej, co niekiedy bardzo przykro odczuwamy na własnej skórze.
     Doktryna reformowana diametralnie różni się od przedstawionej wyżej. Według niej, Kościół pojmowany jest jako wspólnota wybranych, których Syn Boży – przez Ducha Świętego i Słowo Boże – powołuje od założenia świata i gromadzi w jedności wiary do życia wiecznego. Kościół jest wszędzie, gdzie zbierają się wierzący, aby słuchać Słowa Bożego i uczestniczyć w sakramentach. Mówi się o dwóch jego aspektach – o Kościele zwycięskim (triumfującym) w niebie, u Boga, i Kościele walczącym, na ziemi. Kościół zwycięski jest tylko jeden, a walczący rozpada się na szereg gałęzi (denominacji), jak wyznanie rzymskokatolickie, prawosławne i wyznania protestanckie. Z tych założeń eklezjologicznych wynika ewangelicki duch tolerancji i ekumenizmu, co nie znaczy, oczywiście, że w przeszłości, a niekiedy i współcześnie, nie dochodziło do wybuchów nietolerancji i fanatyzmu. Kościół bowiem składa się z grzesznych ludzi, którzy nie mają przywileju nieomylności. Wielu ochrzczonych nie weszło na drogę Ewangelii; mimo że formalnie należą do Kościoła, to jednak wskutek braku prawdziwej wiary stawiają się poza jego granicami. Nie formalna przynależność daje bowiem rękojmię zbawienia, lecz wiara, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i Zbawcą świata, że może dać ratunek tym, którzy giną. Kto tak wierzy, ten prawdziwie stoi w szeregach wiernych, kto nie wierzy, ten stoi poza kręgiem zbawienia. Z tego wynika, że każdy wierzący w Jezusa Chrystusa jako Syna Bożego i Zbawiciela należy do świętego, powszechnego Kościoła, niezależnie od swej przynależności wyznaniowej.
     Kościół widzialny na ziemi przyjmuje formy organizacyjne, powołuje ciała zarządzające. Cechą charakterystyczną ustroju Kościoła reformowanego jest w zasadzie prezbiterianizm, który ma dawać wyraz ewangelicznej równości wszystkich braci. Osoby pełniące swoje funkcje z wyboru (zarówno świeccy, jak duchowni) sprawują zwierzchnictwo na czas kadencji i są odpowiedzialne za sprawowanie tych funkcji przed gremium, które je wybrało. Duchowni przyjmują ordynację na całe życie, ale z tego tytułu nie cieszą się żadnymi szczególnymi przywilejami, związanymi ze sprawowanym urzędem, w szczególności nie stanowią odrębnego stanu kapłańskiego, nie są uważani za pośredników między Bogiem a ludźmi, nie są ofiarnikami. Wszyscy duchowni są sobie równi z tytułu ordynacji. Powoływani przez wybory do pełnienia różnych funkcji – proboszcza, seniora, superintendenta, biskupa, prezydenta itp. – są przełożonymi braci duchownych w sensie socjologicznym, a przez powołanie do pełnienia szczególnych funkcji ich urząd nie nabiera nowych, wyższych wartości. Przełożeni cieszą się autorytetem nie dlatego, że sprawują dany urząd, lecz ze względu na osobiste, duchowe, moralne i umysłowe zalety. W Kościele reformowanym nikt nie ma przywileju noszenia tytułu głowy Kościoła, albowiem tytuł ten zastrzeżony jest wyłącznie dla samego Pana Kościoła, Jezusa Chrystusa (Ef. 1:22).

Służba Boża

     Wszystkie wyznania chrześcijańskie zgadzają się co do tego, że wszelka cześć i chwała należy się tylko Bogu w Trójcy Świętej jedynemu. Kościół reformowany stara się dawać temu możliwie najpełniejszy wyraz nie tylko przez bardzo rozpowszechnione hasło soli Deo gloria (jedynie Bogu chwała), ale przede wszystkim przez głoszenie zasady, że chrześcijanin winien Bogu oddawać cześć całym życiem – pracą, postawą – nie mniej niż przez modlitwę, nabożeństwo, słuchanie Słowa i inne formy religijnego kultu. Można by powiedzieć, że niekiedy nawet kładzie się przesadny nacisk na ten pierwszy sposób oddawania czci Bogu, ze szkodą dla modlitwy, kontemplacji, nabożeństwa.
     To, co nazywamy kultem religijnym, dąży w Kościele reformowanym do maksymalnej prostoty, nierzadko aż surowości, do niedawna wielu ludzi rażącej, ale w obecnym czasie reform zyskującej coraz więcej zrozumienia.
     Podstawowym zadaniem Kościoła jest głoszenie Ewangelii Jezusa Chrystusa, czyli informowanie wszystkich ludzi o ratunku danym nam w osobie Zbawcy (por. Mat. 28:19-20, Mk 16:15-16). Dlatego nie tylko w nabożeństwie, ale we wszystkich czynnościach kościelnych (chrzest, konfirmacja, ślub, pogrzeb itp.) główne miejsce zajmuje czytanie i komentowanie Pisma Świętego. W niedziele i święta wierzący zbierają się w wyznaczonym miejscu (kościół, kaplica, sala zborowa, prywatne mieszkanie) na nabożeństwie, którego części składowe stanowią: oddanie czci Bogu, wyznanie grzechów, słowo łaski, modlitwy (śpiewanie pieśni), czytanie i komentowanie Pisma Świętego, Wieczerza Pańska, a w razie potrzeby – chrzest.
     Ewangelicy reformowani nie oddają czci matce Pana Jezusa ani świętym, nie modlą się do nich, nie oczekują ich pośrednictwa ani nie pragną korzystać z ich zasług, ponieważ wiedzą z Pisma Świętego, że jedynym pośrednikiem między Bogiem a ludźmi jest Jezus Chrystus (I Tym. 2:5) i tylko Jego zasługa jest doskonałą ofiarą za grzech (Hebr. 10:12-18). Ewangelicy reformowani nie czczą miejsc świętych, przedmiotów kultu, obrazów ani figur. Wiedzą, że nie ma jakiegoś szczególnego miejsca, gdzie można by Boga lepiej chwalić niż gdzie indziej; pragną Mu cześć oddawać w duchu i w prawdzie (Jn 4:21-23).


Wyjątkowa rzadkość: Obraz przedstawiający wnętrze świątyni kalwińskiej w Lyonie z 1565 r. przypisywany Perrissonowi (Jean Perrisson, ok. 1530-1611). Umieszczona tu w centrum świątyni ambona ma znaczenie także symboliczne. Głoszenie Słowa bożego stanowi bowiem „serce” kultu Kościoła reformowanego. W górnej partii świątyni, na 1. piętrze, dwie kamienne tablice z wyrytym na nich dekalogiem.
(Obraz zachowany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Genewie)

Sakramenty

     Świadectwo Nowego Testamentu potwierdza ustanowienie przez Jezusa dwu sakramentów: Chrztu i Wieczerzy Pańskiej. Wszystkie ewangelickie Kościoły, wśród nich reformowany, tylko chrzest i wieczerzę uznają za sakramenty, ponieważ o ich sensie decydują trzy czynniki: 1) ustanowienie przez Chrystusa, 2) widzialny znak, 3) niewidzialna łaska, obietnica zbawienia. Kościół reformowany naucza, że sakrament to widzialny, święty znak, ustanowiony przez Jezusa Chrystusa na potwierdzenie obietnicy Ewangelii. Tylko ten, kto ma prawdziwą i żywą wiarę, uczestniczy w niewidzialnej łasce, którą ukazuje widzialny znak. Kto niegodnie przystępuje do sakramentu, ten sprowadza na siebie sąd.
     Nie uznaje się obowiązującej w teologii katolickiej zasady ex opere operato, która znaczy, że sakrament działa jako taki, przekazując łaskę Bożą niezależnie od wiary uczestnika.

Chrzest

     Chrzest został ustanowiony przez Jezusa Chrystusa (Mat. 28:18-20, Mk 16:15-16). Widzialnym znakiem jest woda. Obietnica związana z chrztem polega na tym, że upewnia on o zbawieniu, ponieważ krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas od wszelkiego grzechu (I Jn 1:7).
     Jezus Chrystus ustanowił tę zewnętrzną kąpiel, a jednocześnie obiecał, że Jego krew i Duch oczyszczają duszę ze wszystkich grzechów tak samo prawdziwie, jak zewnętrznie woda oczyszcza z brudu cielesnego. Chrzest jest uczestniczeniem w śmierci Jezusa (Rzym. 6:3), zapewnieniem udziału w skutkach Jego dzieła. Z Nim umieramy, z Nim wstajemy do nowego życia (Rzym. 6:4), otrzymawszy w chrzcie znak nowego życia, które się rozwija pod wpływem działania Ducha Świętego (Dz. 2:38). Akt chrztu ani woda nie oczyszczają z grzechu, nie dają zbawienia, ale nie są tylko jałowym symbolem, ilustracją dzieła zbawienia. Chrzest daje rękojmię zbawienia.
     Nie podzielamy twierdzenia dogmatyki katolickiej, według której chrzest jest sakramentem duchowego odrodzenia, sprawiającym odpuszczenie wszelkich grzechów, popełnionych na skutek upadku prarodziców i dziedziczonego skażenia ludzkiej natury (tzw. grzech pierworodny) oraz na skutek własnych win. Katolicyzm uważa chrzest za warunek niezbędny do zbawienia i dlatego w nagłych przypadkach, na przykład gdy noworodek jest bardzo słaby, chrztu może udzielić ktokolwiek. Dogmatyka reformowana twierdzi natomiast, że nie chrzest, tylko wiara jest niezbędnym warunkiem zbawienia, i powołuje się w tej sprawie na autorytet Jezusa, który powiedział: Kto uwierzy i ochrzczony zostanie, będzie zbawiony, ale kto nie uwierzy, będzie potępiony (Mk 16:16).
     Kościół reformowany uważa chrzest również za wprowadzenie do Kościoła chrześcijańskiego i dlatego akt chrztu odbywa się z zasady podczas nabożeństwa. Praktyka chrzczenia poza nabożeństwem albo nawet w domu jest niezgodna z porządkiem kościelnym. Prawo usługiwania sakramentem mają ordynowani duchowni. Powszechnie obowiązuje (z pewnymi wyjątkami) praktyka chrzczenia niemowląt. Odczuwa się jednak potrzebę podjęcia decyzji, dokonania przez człowieka wyboru i dlatego duży nacisk kładzie się na konfirmację, która jest swego rodzaju uzupełnieniem chrztu, potwierdzeniem jego ważności przez osobiste, publiczne wyznanie wiary. W wyniku tego następuje przyjęcie do grona pełnoprawnych członków wspólnoty i upoważnienie do brania udziału w Wieczerzy Pańskiej.

Wieczerza Pańska

     Wieczerza Pańska została ustanowiona przez Chrystusa podczas posiłku paschalnego, w dniu poprzedzającym Jego śmierć (Mat. 26:17n., Mk 14:12n., Łuk. 22:7n.). Widzialnymi znakami są chleb i wino, a obietnica polega na tym, że Jezus oddał swoje ciało na zabicie i przelał swoją krew, abyśmy mogli pojednać się z Ojcem i uczestniczyć w życiu wiecznym. Sakrament Wieczerzy Pańskiej jest posiłkiem spożywanym wspólnie przez wierzących na polecenie Jezusa. Oznacza udział w nowym Przymierzu. Ofiara Jezusa, dokonana raz po wszystkie czasy dla zgładzenia grzechu, urzeczywistnia się na naszych oczach w tym, co się dzieje przy stole komunijnym. Nie uważamy Wieczerzy Pańskiej za powtórzenie ofiary Jezusa, lecz według określenia Pawła (I Kor. 11:26) za opowiadanie śmierci Pana. W Wieczerzy widzimy samo centrum Ewangelii: Bóg dał swego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, miał żywot wieczny. Chleb i wino, które otrzymujemy z ręki usługującego, są potwierdzeniem tego, że sam Chrystus mnie posila i zaspokaja moje pragnienie. Ponieważ On tę Wieczerzę ustanowił i nakazał tę czynność powtarzać, jesteśmy przekonani, że Jego obietnica zbawienia wypełnia się za każdym razem, kiedy jesteśmy zgromadzeni wokół Jego Stołu. Kościół reformowany podkreśla rzeczywistość i skuteczność ofiary Jezusa, raz na zawsze poniesionej na Golgocie, czego zapewnieniem są znaki ciała i krwi Pana. Zwraca uwagę na akt, który dokonuje się wśród społeczności wierzących. Nie sądzimy jednak, aby chleb stawał się ciałem Chrystusa, a wino Jego krwią, ale wierzymy, że Pan i Zbawiciel jest rzeczywiście, duchowo obecny w akcie Wieczerzy Pańskiej.
     Jak w Wieczerniku podał On swoim uczniom materialne znaki swego życia za nich ofiarowanego, tak przy świętym stole On, wierny niewidzialnemu spotkaniu, które swoim wiernym naznaczył, On, żyjący i obecny, określa przez chleb i wino swą ofiarę, dzieło spełnione dla wierzących; On sam jest przy tym obecny, a nie materia zabitego ciała i przelanej krwi. Znak nie oznacza czegoś, lecz Kogoś1. Chleb i wino Wieczerzy Pańskiej zapewniają nas, że Chrystus przyszedł, żyje i przyjdzie znowu; potwierdzają Jego narodzenie, śmierć, uwielbienie i obietnicę powtórnego przyjścia.

Pokuta i usprawiedliwienie

     Pokuta zajmuje ważne miejsce w nauce Kościoła reformowanego, chociaż nie jest sakramentem. Oznacza żal za grzechy, odwrócenie się od nich i zwrócenie się do Boga przez Jezusa Chrystusa. Nie ma obowiązku usznej spowiedzi, natomiast każdy wierzący ma prawo ze swymi problemami duchowymi zwrócić się do pastora albo do któregokolwiek z doświadczonych, obdarzonych zaufaniem i znających Pismo Święte braci lub sióstr, zgodnie z wezwaniem św. Jakuba: „Wyznawajcie grzechy jedni drugim” (Jak. 5:16). Obowiązkiem naszym jest wyznawanie grzechów samemu Panu Bogu, bo tylko On może być sędzią naszych czynów. Takiej spowiedzi uczył nas Pan Jezus: Ojcze nasz (...), odpuść nam nasze winy.... Tak się spowiadał Dawid: Grzech mój wyznałem Tobie i winy mojej nie ukryłem. Rzekłem: wyznam występki moje Panu; wtedy Ty odpuściłeś winę grzechu mego (Ps. 32:5). Duchowny nie ma mocy odpuszczania grzechów, tylko ogłasza łaskę Boga, który ludziom pokutującym i pragnącym zbawienia odpuszcza grzechy dla zasługi Syna swego.
     Z pokutą wiąże się sprawa usprawiedliwienia. Cały protestantyzm zgodnie naucza, że Bóg usprawiedliwia człowieka z łaski, a człowiek przyswaja sobie usprawiedliwienie przez wiarę w miłość Boga, który ofiarował swego Syna na krzyżu za grzech człowieka (Rzym. 3:23-24, Ef. 2:8-9). Kościół reformowany naucza, że grzech jest największym nieszczęściem, ponieważ w jego wyniku natura ludzka uległa całkowitemu zepsuciu i powstała przepaść między człowiekiem a Bogiem (Rzym. 3:10-20.23), który w sprawiedliwym gniewie odrzucił człowieka. Wskutek tego nie jesteśmy w stanie uczynić nic dobrego, wszelkie ludzkie działanie jest napiętnowane skażeniem. Nie możemy również o własnych siłach wrócić do Boga ani niczym przebłagać Jego gniewu. Żadnymi uczynkami nie potrafimy zadośćuczynić za grzech, nie potrafimy się zbawić. Usprawiedliwieniem może obdarzyć nas jedynie sam Bóg. Tak też uczynił, dając swego Syna, aby nie zginął nikt, kto w Niego wierzy (Jn 3:14n.). Człowiek, jako grzesznik, jest odrzucony i nie zasługuje na nic innego, jak tylko na potępienie, ale przez ofiarę Jezusa, dzięki łasce Boga, zbawiony jest od grzechu i kary. Pod krzyżem uświadamia sobie wielkość i niewybaczalność grzechu, który prowadzi do śmierci Sprawiedliwego, i jednocześnie uświadamia sobie łaskę darowaną mu w ofierze Odkupiciela. Prawdziwa pokuta polega na nawróceniu się, to znaczy na uznaniu własnego grzechu i na przyjęciu ofiarowanej łaski. Stać się to może jedynie przez wiarę. Wierzymy, że w Jezusie Chrystusie Bóg wybrał nas i przeznaczył do nowego życia (Ef. 1:3n.). Dar, który otrzymujemy od Boga, polega na uwolnieniu od grzechu, śmierci i lęku, ale także na wolności działania, na zdolności do służenia z miłością, dzięki zyskaniu podobieństwa do obrazu Syna Bożego, który pojmował swoje zadanie jako służbę.
     Stąd wynika specyficzne miejsce, jakie w nauce Kościoła reformowanego zajmują uczynki. Nie jesteśmy zdolni do dobrych czynów sami z siebie, ale Bóg, przez moc swego Ducha, może sprawić, że czyny nasze są dobre. I to właśnie sprawia. Dobre czyny nie decydują o zbawieniu, lecz są jego skutkiem. Są one wyrazem naszej wdzięczności i dowodem odrodzenia. Dzięki nim wierzący upewnia się, że kroczy właściwą drogą, że znajduje się „na linii działania Boga”.

Wybranie (predestynacja)


     Cały Kościół chrześcijański zgodnie wyznaje wiarę w Boga wszechmogącego, stworzyciela nieba i ziemi. Doktryna reformowana stara się konsekwentnie wysnuwać wnioski z tego podstawowego twierdzenia i konfrontować je ze świadectwem biblijnym. Nie waha się podjąć jednego z najtrudniejszych tematów, czyli predestynacji. Nie stronili od niego zresztą najwięksi teologowie, a obaj wielcy reformatorzy, Luter i Kalwin, odnowili tę naukę apostoła Pawła i Ojca Kościoła, Augustyna. Wokół predestynacji narosło wiele nieporozumień. Zwykle sprowadza się ją do prymitywnego pojęcia fatalizmu, któremu człowiek nie jest w stanie się przeciwstawić, aby odmienić swój zdeterminowany, nieszczęśliwy los. Sądzi się, że w świetle predestynacji Bóg ukazuje się jako okrutny, bezwzględny, wzbudzający grozę władca.
     W rzeczywistości istota tej nauki wygląda zupełnie inaczej. Chodzi w niej o podkreślenie i zadokumentowanie tego, że zbawienie otrzymujemy wyłącznie przez łaskę Boga, który jest przede wszystkim miłością. Przez upadek człowiek skazał się na Boży gniew i potępienie. Własnymi siłami nie może się od tego uratować, nie może się zbawić. Całe objawienie świadczy o tym, że Bóg kocha zawsze, przez całą wieczność, miłością czystą, bezinteresowną i dlatego okazuje człowiekowi łaskę. Wielcy nauczyciele predestynacji zawsze przypominali Kościołowi, że Bóg jest Bogiem łaski. Ratunek został przewidziany od początku w osobie Syna Bożego, będącego z Bogiem jednej istoty. Predestynację – odwieczne przeznaczenie – wiążemy z osobą Chrystusa, przeznaczonego na to, aby stał się barankiem niewinnym i nieskalanym, i wykupił nas z dziedziczonej po ojcach niedoli (I Ptr. 1:17-21). Bóg wybrał nas w Nim, Ukrzyżowanym i Zmartwychwstałym, na swoje adoptowane dzieci (Ef. 1:3-14, I Ptr. 1:1-5).
     Wybranym (predestynowanym) jest ten, kto odkrył i uwierzył, że Bóg prowadzi go ścieżkami sprawiedliwości dla imienia swego (Ps. 23:1-3), kto całkowicie zaufał Panu i już nie polega na własnej sprawiedliwości, ale wszystko złożył w ręce Zbawiciela. Niespokojny w sumieniu, zatrwożony o swój los, gdy staje wobec oczyszczającej łaski, może powiedzieć z całą prostotą: wiem, komu zawierzyłem (II Tym. 1:12). Predestynację, odwieczne wybranie w Jezusie Chrystusie, rozumie wierzący ja-ko jedyną, wielką szansę ratunku, wybawienie od tego, co wywołuje niepokój, trwogę: od grzechu. Chrystus wyzwolił nas, abyśmy mogli żyć w wolności. Powołani do wolności, mamy z miłością służyć jedni drugim (Gal. 5:1.13).
     Bóg nie chce, aby ktokolwiek zginął; On chce, aby wszyscy byli zbawieni (I Tym. 2:4, II Ptr. 3:9). Bylibyśmy jednak nieuczciwi wobec przekazu biblijnego, gdybyśmy mówili wyłącznie o powszechnym zbawieniu. Nauka o predestynacji podejmuje i drugą stronę zagadnienia, ukazując gniew Boży (Rzym. 1:18), sąd, odrzucenie i kaźń (Mat. 25:41.46). Nie można mówić o Bożej dobroci i nie wspominać o Jego sprawiedliwym gniewie, bo właśnie na tle surowej sprawiedliwości uwypukla się cały ogrom Jego miłości. Nie mamy prawa pocieszać się, że jakoś to będzie, bo przecież Bóg jest miłością. On nie da się z siebie naśmiewać (Gal. 6:7). Sprawiedliwy Bóg nie przechodzi do porządku nad grzechem, lecz karze go z całą surowością. Zgodnie z dialektyką Bartha możemy powiedzieć, że Bóg jest sprawiedliwy i w gniewie, i w miłosierdziu, a człowiek – jednocześnie grzeszny i usprawiedliwiony.

1 Pierre Maury: Les Sacraments

*

     Pełna nazwa: Kościół ewangelicki, według Słowa Bożego reformowany – wyraża myśl, że punktem wyjściowym całej teologii tego Kościoła jest Objawienie Boże, zawarte w księgach Starego i Nowego Testamentu, osiągające swój szczyt w Ewangelii o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym, Zbawicielu świata. Wszystko, co Kościół głosi na temat wiary i życia człowieka wierzącego, co dotyczy kultu i czci oddawanej Bogu oraz organizacji ewangelickiej wspólnoty – musi mieć uzasadnienie w Piśmie Świętym.
     Kościół reformowany całą swą nauką, organizacją i życiem swych członków pragnie realizować naczelną zasadę – soli Deo gloria – jedynie Bogu chwała!

Bohdan Stanisławski
[Pseudonim ks. Bogdana Trandy, zm. 1996, duchownego ewangelicko-reformowanego, redaktora naczelnego „Jednoty” (1963-1993).

Wydawnictwa w naszej księgarni

Jednota nr 1/2017


W JEDNOCIE nr 1/2017 m.in.: omówienie zasady sola scriptura we współczesnej refleksji Światowej Federacji Luterańskiej, recenzja ekumenicznego przekładu Starego Testamentu

"Śladami braci..."


Polecamy nowość w "Bibliotece JEDNOTY": bogato ilustrowany przewodnik Joanny Szczepankiewicz-Battek "Śladami braci czeskich i morawskich po Polsce".

Porównanie wyznań


„Porównanie wyznań” prezentuje w czytelnej formie doktrynę czterech Kościołów: ewangelicko-augsburskiego, ewangelicko-reformowanego, prawosławnego

Człowiek z Noyon


Książka poświęcona jest Janowi Kalwinowi. Jest to zbiór artykułów publikowanych w piśmie religijno społecznym „Jednota”, które prezentują

 
   Copyright © 2007-2017
   Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP.
   All Rights Reserved. Designed by kru

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

To niewielkie informacje, nazywane ciasteczkami (z ang. cookie – ciastko), wysyłane przez serwis internetowy, który odwiedzamy i zapisywane na urządzeniu końcowym (komputerze, laptopie, smartfonie), z którego korzystamy podczas przeglądania stron internetowych.

W „cookies”, składających się z szeregu liter i cyfr, znajdują się różne informacje niezbędne do prawidłowego funkcjonowania serwisów internetowych, np. tych wymagających autoryzacji – m.in. podczas logowania do konta pocztowego czy sklepu internetowego.

Więcej: http://wszystkoociasteczkach.pl

Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP
Al. "Solidarności" 76A, 00-145, Warszawa
mazowieckie, Polska
mail: reformowani@reformowani.pl
Telefon: 48 22 831-45-22 Faks: 48 22 831-08-27